Via ferrata, co to jest i dla kogo

Ferraty łączą górską wędrówkę ze wspinaczką. Prowadzą przez ściany, grzbiety i wąwozy, w które bez zabezpieczeń weszliby tylko wspinacze. Na naszych wyjazdach co sezon widzimy osoby, które przyjechały z obawą, czy dadzą radę, a wracają z planem na kolejną, trudniejszą trasę.

Skąd nazwa i historia ferrat

Nazwa pochodzi z języka włoskiego. Via ferrata znaczy dosłownie „żelazna droga”. W Austrii i Niemczech mówi się Klettersteig, czyli „ścieżka wspinaczkowa”. W Polsce przyjęła się wersja włoska, a w liczbie mnogiej najczęściej piszemy „via ferraty” albo po prostu „ferraty”.

Pierwsze stalowe zabezpieczenia na skalnych odcinkach szlaków pojawiły się w Alpach już w XIX wieku. Prawdziwy rozwój przyszedł w czasie I wojny światowej, gdy w Dolomitach żołnierze budowali przejścia, drabiny i liny, żeby przemieszczać się po wysokich partiach gór. Część tych tras odnowiono po wojnie dla turystów. Dzisiaj w samych Alpach jest kilkaset ferrat, a nowe powstają także na Słowacji, w Czechach czy w Słowenii.

Jak wygląda przejście via ferraty

Wzdłuż całej trasy biegnie stalowa lina przykręcona do skały co kilka metrów. W stromych miejscach są metalowe klamry i stopnie, czasem drabinki, a na niektórych trasach także mosty linowe albo kładki nad przepaścią. Uczestnik ma na sobie uprząż, do której przypięta jest lonża ferratowa z dwoma karabinkami.

Zasada jest prosta. Przez cały czas co najmniej jeden karabinek jest wpięty w linę. Przy punkcie mocowania przepinasz najpierw jeden karabinek za kotwę, potem drugi. Dzięki temu nigdy nie zostajesz bez asekuracji. Na jednym odcinku liny między dwoma punktami mocowania powinna być tylko jedna osoba.

Przejście ferraty trwa zwykle od dwóch do sześciu godzin, licząc podejście pod start i zejście. Krótkie trasy, na przykład na Słowacji czy na Hohe Wand w Austrii, można przejść w pół dnia. Długie ferraty w Dolomitach potrafią zająć cały dzień.

Czym ferrata różni się od wspinaczki i szlaku

Od zwykłego szlaku ferrata różni się tym, że prowadzi przez teren, w którym potrzebne są ręce, a upadek byłby niebezpieczny. Dlatego idziesz w uprzęży i kasku, przypięty do liny.

Od wspinaczki ferratę odróżnia sposób asekuracji i trudność. Wspinacz idzie z partnerem na linie, sam zakłada przeloty i musi znać techniki wspinaczkowe. Na ferracie zabezpieczenia są już zamontowane w skale, a trudne miejsca ułatwiają klamry i stopnie. Nie trzeba umieć się wspinać. Wystarczy nauczyć się obsługi lonży, co zajmuje kilkanaście minut.

Dla kogo są via ferraty

Na łatwe i średnie ferraty może wybrać się każdy, kto chodzi po górach i nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wysiłku. Sprawdzają się szczególnie u osób, które

• chodzą po szlakach i chcą spróbować czegoś więcej, ale nie planują kursu wspinaczki,
• lubią ekspozycję i widoki, których nie da się zobaczyć ze ścieżki,
• szukają aktywnego wyjazdu w małej grupie, zamiast leżenia na plaży.

A co z lękiem wysokości?

Lekki lęk wysokości to nic nadzwyczajnego. Większość osób szybko nabiera pewności, gdy poczuje, że sprzęt naprawdę trzyma, i przejdzie pierwsze metry pod okiem instruktora. Dlatego zaczynamy od krótszych tras z mniejszą ekspozycją. Silny lęk, który paraliżuje na samą myśl o przepaści, to sygnał, żeby zacząć od najłatwiejszych ferrat i porozmawiać z nami przed wyjazdem.

Sprzęt potrzebny na via ferratę

Do przejścia ferraty potrzebujesz czterech rzeczy, bez których nie wchodzi się na trasę.

• Kask wspinaczkowy, bo na ferratach zdarzają się spadające kamienie.
• Uprząż wspinaczkowa, dobrze dopasowana do sylwetki.
• Lonża ferratowa z absorberem energii, zgodna z normą EN 958. Absorber zamienia ewentualny upadek w kontrolowane hamowanie. Zwykła lina albo pętla z dwoma karabinkami nie zastąpi lonży ferratowej.
• Lonża spoczynkowa, czyli krótka lonża do odpoczynku w trudniejszych miejscach.

Do tego przydają się rękawiczki ferratowe, które chronią dłonie przed stalową liną, oraz buty trekkingowe lub podejściowe z twardą, przyczepną podeszwą.

Jak trudne są via ferraty

Ferraty mają własną skalę trudności. Najczęściej spotkasz skalę od A do E, gdzie A oznacza trasę łatwą, z dużą liczbą stopni i niewielką ekspozycją, a E bardzo trudną, wymagającą siły w rękach i obycia z przepaścią. Na pierwszą ferratę najlepiej wybrać trasę A lub B.

Czy via ferraty są bezpieczne

Tak, jeśli korzystasz z właściwego sprzętu, wybierasz trasę na swoje możliwości i znasz kilka zasad. Najczęstsze kłopoty na ferratach nie wynikają z trudności technicznej, tylko ze zmęczenia, złej pogody i pośpiechu.

• Sprawdź, czy lonża nie jest starsza, niż pozwala producent, i czy nie objęła jej akcja wycofania.
• Zawsze miej wpięty co najmniej jeden karabinek.
• Zachowaj odstęp, jedna osoba na odcinek liny między kotwami.
• Zaplanuj czas tak, żeby zejść z trasy przed popołudniowymi burzami.

Gdzie zacząć przygodę z ferratami

Na pierwszy raz dobrze sprawdzają się krótkie trasy blisko Polski. Na Słowacji są ferraty, które można przejść w kilka godzin, z mostami linowymi i pięknymi widokami. W Austrii, niedaleko Wiednia, czekają rejony Hohe Wand i Rax z wieloma trasami o różnej trudności. Jeśli masz już za sobą pierwsze ferraty, warto pojechać nad Jezioro Garda, gdzie trasy prowadzą wysoko nad wodą.

Wyjazdy AlpenXplore Via ferraty na Słowacji, w Austrii i nad Gardą Szkolenie pierwszego dnia, sprzęt w cenie i opieka instruktora na całej trasie. Zobacz terminy

Najczęstsze pytania